(Nie)orientuj się w Mielniku – III Nocny Bieg Terenowy

Grafika reklamowa organizatora

 Średniowieczny gród

„Przypuszcza się, że Gród Mielnicki powstał w 1038 r. podczas wyprawy Wielkiego Księcia Kijowskiego przeciw Jaćwingom. W tym czasie był to teren rywalizacji pomiędzy książętami polskimi i ruskimi. W czasie zwierzchności książąt mazowieckich w 1440 r. od Bolesława IV Mazowieckiego Mielnik otrzymuje prawa miejskie chełmińskie. Pierwsza wzmianka o istnieniu zamku mielnickiego z 1379 r. pochodzi z relacji kronikarza krzyżackiego Wiganda z Marburga. Okres świetności Mielnika przypada na czasy panowania Jagiellonów. W 1486 r. na zamku mielnickim przebywał Kazimierz Jagiellończyk. W 1505 r. oczekiwał tu na koronę Aleksander – przyszły król Polski. Pobyt Aleksandra okazał się bardzo ważny dla miasta. Jako jedno z pierwszych miast podlaskich Mielnik otrzymał prawa miejskie magdeburskie. Tu zostają podpisane dwa ważne dokumenty: unia mielnicka i przywilej mielnicki”

(Zarys historyczny cytowany z informatora turystycznego „Gmina Mielnik” GOKSiR Mielnik)

W XIV wieku Mielnik podobnie jak teren dzisiejszej Białej Podlaskiej, należał do Litwy. Przez Mielnik szły najazdy pogańskich Litwinów na Koronę (Polskę). Fragment mapy "Polska i Litwa w czasach Kazimierza Wielkiego", Atlas Świata, Historia, Wyd. Demart 2010, s. 26-27.

Zawody

Tylko 7,28 km – głosił regulamin zawodów. Dlaczego nie pojechać? Tak treningowo-startowo. Do Mielnika nieco ponad godzina drogi samochodem. Lubię te nadbużańskie rejony: piękne i dzikie przyrodniczo. Ten prom na rzece w Zabużu napędzany siłą mięśni przez dwóch przewoźników specjalnymi, wielkimi kluczami. Podlaski Przełom Bugu etnograficznie ciekawy bo z wyraźnymi wpływami kultury prawosławnej. Święta Góra Grabarka jest niedaleko: jadąc do Mielnika od strony Siemiatycz już widać drogowskazy. Biegłem tu kiedyś Ultramaraton Nadbużański ale tych zawodów – na orientację jak zdaje się sugerować nazwa – jeszcze nie. W formie biegowej jestem średniej, na pewno dużo gorszej, niż przed pandemią, ale może nadrobię nawigacją?

Zapada ciepły, spokojny i słoneczny wieczór. Dojeżdżam do sennej wsi, jeszcze sto lat temu miasteczka. Wiem, że zanim dotrę do centrum mam się wbić w lewo pod górę, w ulicę Dębową, przy której stoi wieża widokowa. To tu jest biuro zawodów. Na miejscu już stoi dmuchana brama startowa Time2Go, już truchtają nieliczni biegacze. Ale zaraz zaraz - ubrani jak do ulicznego biegu liniowego. Jak to? Chwila rozmowy z jednym z uczestników, który tu kiedyś startował i sprawa się wyjaśnia. To nie jest bieg na orientację. Kompas nie jest potrzebny, tylko latarka czołówka. Mapy żadnej nie dadzą, trzeba biec za strzałkami i podbić 6 punktów kontrolnych (PK) u strażaków rozstawionych w lesie. No pięknie, czyli moje orienterskie doświadczenie na nic się tu nie zda. Trudno, pobiegnę i to, na ile dam radę. Po odebraniu pakietu startowego robię przemeblowanie wyposażenia. Jest sucho więc buty INOV-8 z agresywnym bieżnikiem wymieniam na kapciowe, szosowe Merrelle. Zamiast spodni na krzaki Dobsom zwykłe spodenki bawełniane „podomki”. Kompas zostawiam. Lekka rozgrzewka i jestem gotowy do startu. Ten ma być o 21. Ludzi jakoś mało i dziwię się, że w ogóle jest limit 50 osób. Są przecież nagrody finansowe, 400 zł za pierwsze miejsce, 300 i 200 za kolejne. Co tu jest nie tak?

Zdjęcie: Gminny Ośrodek Kultury, Sportu i Rekreacji w Mielniku

Odprawa przedstartowa. Widzę po sylwetkach i ubraniu,  że jest trochę szybkich biegaczy, są ładne dziewczyny o zgrabnych nogach. Organizator mówi mi, że nie powinno być problemów z orientacją, że strzałki kierują tak jednoznacznie, że oznaczenie jest jak dla dzieci. OK, zaufam mu. Ostrzega przed kamieniami i korzeniami w „Głogach”, gdzie dobiega się po względnie prostej rozbiegówce. Podobno, łatwo się tam wywrócić. Czym są te „Głogi”? Nie wiem bo tu nie byłem, ale wkrótce się dowiem*.

Start jest interwałowy. Wypuszczają nas co minutę, kolejność zgodna z numerami przypiętymi na piersi. Ja mam 22 czyli spokojnie, mam jeszcze czas. Jeszcze toaleta, zdjęcie przedstartowe dopóki jestem świeży i uśmiechnięty. Zawsze warto zrobić takie zdjęcie wcześniej bo na mecie nie wiadomo jak będzie. Przychodzi mój czas i ruszam.

Jeszcze na świeżo, przed startem

Polna droga, płasko, lekko w dół, za zakrętem lekko w górę. Minąłem chłopaka z czołówką, nie wiem jednak, czy to zawodnik z trasy. W oddali przed sobą widzę światło. To ta dziewczyna, bardzo wysoka, szczupła i o długich nogach. Tempo trzymam około 4:20. Powoli ją doganiam i po 2 kilometrach przeganiam. Zrobiliśmy pętlę, minęło koło 3 kilometrów, blisko połowa. Na razie jest nudno. I wtedy się zaczyna.

Po krótkim odcinku asfaltowym skręcamy w jakąś leśną ścieżkę, ta wije się niemiłosiernie na boki. Do tego co chwila jest w górę i w dół. Podbiegi nie są długie, kilka, kilkanaście metrów ale cały czas jest taka winda. Płaskiego niewiele. Coś jak tor motocrossowy. Tętno skacze mi momentalnie ze 20 jednostek w górę. Dyszę w ciemności jak stary dziad. Przeganiam innego biegacza, zaraz potem się niegroźnie potykam. Podnoszę i lecę dalej. Pojawiają się schodki drewniane i barierki. Nawet liny poręczowe. Wytężam uwagę, aby się tu nie potknąć ponownie bo może być groźnie. Nocą, na szybkim tempie, w takich warunkach o wypadek niełatwo. Tylko gdzie ci strażacy z punktami kontrolnymi? Już połowa trasy, a ja nie mam nawet pierwszego PK. Nic to, ufam organizatorowi i po prostu biegnę za strzałkami.

Tuż przed metą

W końcu jest – pierwszy strażak. Przybija mi na numerze startowym PK 1 i pokazuje, gdzie biec dalej. Czyli jestem na właściwej ścieżce. Mija kolejny kilometr i w zasadzie nic się specjalnie nie zmienia. Sapanie w ciemnościach, Garmin mi potem pokaże, że na tętnie 180. Góra dół, góra dół, schodki, poręcze zwrot i znowu to samo. Kolejne PK zaliczone, kolejne pieczątki na piersi zebrane. Mijam, wyprzedzam. Ktoś biegnie z naprzeciwka. Nie wiem, czy za mną czy przede mną, nie ma czasu zastanawiać się, pogadać. Maksimum uwagi skupiam na dwóch rzeczach: widzieć i nie przegapić strzałek oraz nie potknąć się na korzeniach czy schodkach. Zmęczenie robi swoje i witam się z ziemią po raz drugi. Tym razem grzmotnąłem konkretniej. Nic – podnoszę się i rura dalej. 5 kilometr – do tej pory wszystko pod górę podbiegałem, teraz na największych stromiznach na kilka sekund pozwalam sobie przejść w marsz. Zaczynam być zadziabany. Na szczęście zegarek mówi, że został mniej niż kilometr. Uff…, strażacy czekają na dole, na asfalcie. Znowu krótki odcinek drogą i już w górę, ale tu spokojnie, łagodnie. Już widać i słuchać metę. Wbiegam zziajany. Skończyło się. Sławek mi mówi, że na razie jestem na pudle ale wiem, że to nic nie znaczy. Start był interwałowy, więc po podliczeniu czasu okaże się, kto był przed kim. Robię kilka zdjęć do ilustracji relacji, potem na kawę i słodkiego wafelka. Jest też ognisko i kiełbaska ale jest piątek więc nie dla mnie. Odkrywam, że boli mnie mały palec u stopy. Pewnie w coś przyrżnąłem, ale adrenalina była taka, że poczułem dopiero na mecie. Oby nie był złamany.

Udało się

Finalnie osiągnąłem czas 00:38:03. Miejsce 5 na 26. Wśród mężczyzn też 5. Ciekawe i nietypowe, że kobiet na tych zawodach było prawie tyle samo (12) co mężczyzn (14). Zostaję do zakończenia i gratuluję najlepszym. Wśród mężczyzn wygrał Karol Żwiruk z Białej (00:34:15), wśród kobiet Emilia Radziwońska z Białegostoku (00:41:13). Jeden nie ukończył.

W drodze powrotnej zastanawiałem się nad tym biegiem. Dziwne to zawody, hybryda liniowego biegu górskiego i biegu na orientację.  Fajne, podobały mi się. Formuła jest ciekawa, jakieś nagrody nawet są, więc dlaczego tak mało ludzi? Podejrzewam, że organizator niepotrzebnie straszy tą orientacją w nazwie. Biegi na orientację to nisza. Jak orientaliści przyjadą, to poczują się oszukani, że to nie BnO. Z kolei biegacze uliczni czy ogólnie liniowi jak zobaczą coś o orientacji w regulaminie to się wystraszą i nie przyjadą.

Ja bieg polecam, głównie ze względu na ciekawą i wymagającą technicznie część w „Głogach”. Pełne wyniki na Time2Go.pl. #orientujsiewmielniku

#orientujsiewmielniku

*Zespół Przyrodniczo – Krajobrazowy „Głogi” zajmuje powierzchnię blisko 60 ha. Znajduje się przy wjeździe do Mielnika, na lewo od głównej szosy. Utworzony w 1994 roku chroni krawędź przełomową doliny Bugu. Występują tu ciekawe wzniesienia polodowcowe poprzecinane wąwozami utworzonymi przez wody spływające z wysoczyzny do Bugu. Znaleźć można chronione gatunki roślin i ptaków. Na terenie Zespołu przeprowadzono 4 ścieżki edukacyjno-poznawcze o łącznej długości 3,5 km.

"Głogi", fragment ścieżki turystycznej. Zdjęcie z Google Maps. Autor: Janusz Kaczyński

X Bieg Pamięci Dywizjonu 303 – relacja

"Dziubek"

Przezywaliśmy go „Dziubkiem” ale przyznam uczciwie, że nie mam pojęcia skąd się wzięło to przezwisko. Może powodem był jego zwyczaj wydymania warg w dzióbek, może była jakaś inna przyczyna, nie wiem.  Był wątłej budowy, średniego wzrostu, aż trudno zrozumieć, jak przeszedł szczęśliwie przeróżne komisje lekarskie którym każdy lotnik wielokrotnie musi się poddać. Twarz miał chudą, włosy czarne i gęste zaczesane w górę, ale stale opadające na czoło w niesfornych kosmykach. […] „Dziubek” Eugeniusz Horbaczewski był pilotem w słynnym Dywizjonie 303 a nieco później w równie słynnej afrykańskiej eskadrze Skalskiego. W tej właśnie eskadrze operującej nad pustyniami i górami Tunezji Horbaczewski pokazał, co naprawdę potrafi zdziałać w powietrzu. A potrafił rzeczywiście dużo. Nie raz i nie dwa dziwili się jego koledzy, sami wyborowi myśliwcy, nie raz i nie dwa o lotach jego i zwycięstwach rozprawiała wielojęzyczna rzesza lotników zgrupowana w alianckim skrzydle myśliwskim zachodniej pustyni. Dość powiedzieć że w okresie od 17 marca 1943 do 10 maja tegoż roku Horbaczewski zestrzelił na pewno 5 samolotów nieprzyjaciela. O tym jak wysoko wtedy już ceniono „Dziubka” świadczy fakt, że natychmiast po zakończeniu kampanii w Afryce i po rozwiązaniu polskiej eskadry Brytyjczycy ofiarowali mu dowództwo jednego ze swych dywizjonów. Rzecz niemal bez precedensu do w lotnictwie RAF-u rzadko powierzano cudzoziemcom stanowiska dowódcze. […]

Zdjęcie:Wikipedia

Działo się to dnia 18 sierpnia 1944 roku. Kapitan Eugeniusz Horbaczewski prowadził swój dywizjon na lot bojowy, na wymiatanie myśliwskie nad Francją […]. Daleko obok rozłożystego lotniska szły obce samoloty o dobrze znanych sylwetkach: niemieckie Focke-wulfy. Wielka formacja 60 maszyn startująca właśnie z lotniska, zapewne wybierająca się na jakąś wyprawę. W podobnych chwilach trzeba działać błyskawicznie, sekundy znaczą bardzo wiele. Wycofać się? Zmienić kierunek? Przecież stosunek sił był tak nierówny. 12-tu na 60-ciu. Można uniknąć walki i odejść, nikt w takich warunkach nie postawi zarzutów, nikt nie potępi. Jeden na pięciu to za wiele. „Dziubek” nie namyślał się, zareagował momentalnie a jego decyzją było krótkie słowo rzucone w mikrofon „atakujemy”. […] Trzeci Focke-wulf zniszczony ręką „Dziubka” kręci śmiertelny korkociąg. Wystarczy na jedną, najwyżej na dwie serie. Może więc jeszcze jeden nieprzyjaciel znajdzie się na koncie Horbaczewskiego? Nachodzi na ogon wroga, naciska na spust działek. I wtedy z tyłu, niespodziewanie pojawia się wydłużona sylwetka a po skrzydłach samolotu polskiego dowódcy twardo dudnią pociski. Nie wiedział „Dziubek”, kiedy go trafiono. Nie wiedział, kto mu zaszedł od ogona. W momencie gdy naciskał spust broni pokładowej by ostatniego przeciwnika posłać w dół stracił przytomność a maszyna jego zwaliła się w morzu płomieni. Zakończyła się powietrzna walka. Polski dywizjon 315 wracał z lotu. Uczucie rozładowania i słusznej satysfakcji pilotów mącił głęboki żal. 16 samolotów nieprzyjacielskich zestrzelonych w jednym spotkaniu to sukces niezwykły, wyczyn zakrojony na miarę gigantów. Jedyny w historii polskiego lotnictwa. Szesnaście zestrzeleń. Straty własne – Jeden. […] Tak walczyli ongiś polscy myśliwcy. Dwunastu na sześćdziesięciu. Tak walczył i zginał pułkownik Eugeniusz Horbaczewski, którego przezywaliśmy „Dziubkiem”

(Bogdan Arct, Rycerze biało-czerwonej szachownicy (audiobook), Storybox.pl, 2019, czyta Sławomir Holland. Rozdział 14: "Dziubek", fragmenty)

Bieg

Nie jest to łatwy bieg uliczny bo w środku wakacji i pagórki. Tak go zapamiętałem w zeszłym roku, gdy wystartowałem po raz pierwszy. Upał, odparzenia na stopach od startówek INOV-8, ale dotarłem do mety na 11 miejscu na 88, z czasem 00:49:20. Nie było źle, w kategorii wiekowej wskoczyłem nawet na pudło.

W tym roku postanowiłem powalczyć ponownie. Dalej biegam: niezbyt intensywnie, ale w miarę regularnie. Niepokoiła waga (81,5 kg) wyższa o kilogram od zeszłorocznej, pozytywem miała być pogoda: 20 stopni, pochmurno, niezbyt wietrznie. Na miejscu dziewczyny z biura zawodów siedziały przy stolikach w kurtkach. Niebywałe, warunki dużo lepsze niż na wcześniejszej edycji. Na bieg pojechałem z Wisznic ze swoim bratankiem Mikołajem, który przyjechał z Wielkopolski do nas na wakacje. Też biega, choć nie tak intensywnie, miał pobiec swoje luźnym tempem, wycieczkowym.

Trasa biegu Dywizjonu 303

Start był o 11:00. 5-minutowe opóźnienie i już stoimy na linii startu. Ja, gdzieś w 2-3 rzędzie biegaczy. Znam swoje miejsce, obstawiam drugą dziesiątkę. Na nosie eksperymentalnie przeciwsłoneczne okulary, na nogach też lekkie INOV-8, ale nie szosówki tylko lekkie, minimalistyczne trailówki.

Start i od razu wybieg ze stadionu prosto pod niewielką górkę. Tu biegnę wolno, aby się nie zajechać „na dzień dobry”, nie potknąć o czyjeś nogi. O nieszczęście w tłoku nie trudno. Skręcamy w główną ulicę w prawo, teraz długa prosta z podbiegiem. Biegnę gdzieś na 13-14 miejscu. Fajnie się biegnie to ryzykuję. Pierwszy kilometr, na górce i pod lekki wiatr – 4:05. W głowie dzwoni alarm „Paweł zwolnij”. Nie słucham bo tak fajnie się biegnie, niby lekko. Drugi kilometr, dalej wyprzedzam, wyszło po 4:08. Trzeci kilometr to samo. Przed wsią widzę ostrzegawczy prędkościomierz, który nie mając samochodów jakimś cudem zmierzył prędkość grupie biegowej i pokazał 15/km na godzinę. Zielona buźka się uśmiecha i dziękuje. Pięknie!

Trasa jest lekko pagórkowata, wiatr średni a ja czuję, że zaraz zacznę płacić za ułańską fantazję. Na 4 kilometrze znowu podbieg więc sumarycznie wychodzi po 4:32. Piąty znowu szybciej bo co prawda nie szarżuję już niczym nosorożec, ale trzymam się koło 4:20. Myślę, że nawet nieźle bo w zeszłym roku miałem średnią prędkość 4:23. Jest duża szansa na poprawienie się. Stawka się rozciągnęła. Wody nie piję, tylko polewam po głowie. Minął mnie znajomy Jacek z Białej i popędził do przodu. Ciekawe, gdzie jest Kasia, która z nim jeździ? Chyba za mną.

No i przychodzi ten 7 kilometr, czas załamania - czas, gdy się wszystko posypało. Co się stało? Kolka. Łapie, trzyma, nie puszcza dziadyga. To robię to, co wiem, że zrobić trzeba: zwalniam i w biegu skłony: to na jeden to na drugi bok. Nie przechodzi. Mija mnie 2 biegaczy, w tym jeden z mojej kategorii wiekowej. Coś mówi w przelocie, aby cisnąć. „Kolka” – tłumaczę. Dopóki się jej nie pozbędę, nie da rady. Tak biegnę i schylam się przez kilkaset metrów, odpoczywam w tempie 5:00. Głowa chce biec szybciej, ale cóż, gdy nogi i brzuch nie dają rady?

Ósmy kilometr – wracam do życia. Kolka puściła, znowu biegnę po 4:20. Tych dwóch ciągle przede mną. Biegniemy mniej więcej równym tempem. Młodego nawet doganiam i wyprzedzam. Zostały ostatnie kilometry. Pagórki są dalej, a wydawało mi się, że w II połowie ich nie ma. Źle zapamiętałem. Odwracam się za siebie i pytam zdyszany „Jaka kategoria?” Ten, że M30, czyli spokojnie, nie walczymy ze sobą. Chyba, że w OPEN. Kolejny kilometr, chłopak wyprzedza mnie mówiąc, że „jednak spróbuję (powalczyć)”. OK, powodzenia mu życzę. Ja biegnę swoje. Tempo 4:14-4:25, zależnie od warunków. Jedenasty kilometr ładnie: 4:08. Na metę wbiegam z wynikiem 00:48:57 brutto. O 23 sekundy lepiej, niż rok temu, pomimo wyższej wagi. Średnie tempo też lepsze: 4:19. Niestety w lepszych warunkach to inni pobiegli lepiej. OPEN byłem 18 na 88 a w kategorii M40 siódmy na 25.

Już z Mikołajem nie czekaliśmy do zakończenia, do losowania nagród. Po wciągnięciu smacznej zupy przebraliśmy się i do domu. Bieg był dla mnie nierówny bardzo, ale jako trening bardzo dobry. Widzę, że nie mogę szarżować z tempem 4:05 na dychę. Nie utrzymam tego. Może na piątkę, ale nie dalej. Stopy niestety znowu trochę odparzyłem, trochę obtarłem. Cóż, takie ryzyko biegów.

Pełne wyniki na Time2Go.pl

MiG-iem po lesie – podejście drugie

Podium TS + organizatorzy

Nazwa zawodów: XV Mistrzostwa Gminy Garbów w Marszach na Orientację

Data: 20 czerwca, sobota

Miejsce: Wola Przybysławska koło Lublina

Formuła zawodów: rogaining, 20 PK, 90 minut.

Mapa: 1:10.000, czarno-biała, częściowo aktualizowana.

Startujących w kategorii TS (seniorzy) – 12

Mój wynik: 2 miejsce, 16/20 PK zaliczonych w tym 1 stowarzysz.

Czas na trasie: 91 minut.

Pogoda: upał 30 stopni, słonecznie, sucho.

Mapa z naniesionym śladem GPS z mojego zegarka

Wrażenia

To mój drugi start w tych zawodach. Poprzedni był w 2018 roku i wtedy wygrałem. W tym roku miałem nie startować, lecz Piknik Biegowy „Biała Biega” zaplanowany na połowę czerwca został niespodziewanie odwołany i to sprawiło, że zacząłem się rozglądać za zawodami zastępczymi. Padło na MIG-a, przy okazji można było coś załatwić w pobliskim Lublinie.

Na miejsce jechałem z Białej blisko 2 godziny. Miejsce startu znalazłem bez większych problemów bo było tam, gdzie kilka lat temu: na początku sporego lasu na wschód od Woli Przybysławskiej, po drodze do Meszna. Biuro zawodów? Tak szumnie bym tego nie nazwał bo był samochód, stolik rozkładany przy drodze, kilka krzesełek i 2-3 organizatorów. Można powiedzieć „biuro mobilne”. Dookoła kręciło się kilkadziesiąt osób, głównie dzieci i młodzieży. Widać było, że większość nastawiona jest na spokojny marsz z mapą. Wyglądających na typowych biegaczy dostrzegłem zaledwie kilku. Przebrałem się, nawodniłem, przygotowałem wszystko, co trzeba. Plecaka postanowiłem nie brać, pomimo upału. Tylko 90 minut – jakoś to wytrzymam bez picia.

Start był interwałowy - każdy miał inną godzinę startu. Swoją mapę otrzymałem jako jeden z ostatnich. W 2 minuty wyrysowałem optymalny w moim mniemaniu wariant przebiegu i rura. Po kilkuset metrach – stop! Przebiegłem banalnie łatwy PK (punkt kontrolny) nr 10. Musiałem wrócić. Dobrze, że nie daleko. Zły to jednak prognostyk na dalsze 19 punktów, jeśli wtapiam na tak prostych zadaniach.

Długi przelot asfaltem do PK 38. Wszedł gładko. PK 24 – kolejny na liście, już jednak nie. Szukałem go tam gdzie trzeba, lecz… nie z tej strony drzewa. Jakaś pani mi pokazała z daleka, że na drzewie obok mnie przybity jest lampion. Dziękuję! Kolejny PK 23 – na skrzyżowaniu dróg – wszedł lekko. PK 33 – kolejny – wydało mi się, że dobrze zaliczyłem a tymczasem w domu, po naniesieniu śladu GPS na mapę okazało się, że byłem kilkadziesiąt-100m przed nim. Musiałem zatem przybić stowarzysza. PK 34 i PK 42 weszły lekko. Minęło pół godziny. Miałem jeszcze godzinę na resztę punktów. Może zdążę?

I wtedy przytrafił mi się PK 41. Dochodziłem, szukałem, czesałem krzaki – i nie mogłem dojść. No nie tu. To gdzie? Po stracie kwadransa wybrałem desperacką opcję, że cofnę się do PK 34 i wejdę na niego od strony wioski Kruk. Bingo! Zadziałało. Był w dolince na polu, w zagłębieniu chyba po jakiejś sadzawce. Ze 20 minut tu straciłem, wszystko przez mój brak precyzji. Po prostu szukałem go 100 m za wcześnie, nie po tej stronie drogi.

Moje "czary-mary" przy PK 41

Kolejne punkty: PK 36, PK 40 i PK 35 weszły gładko. Były położone na charakterystycznych elementach rzeźby terenu lub przy drogach. Nie były trudne. Dopiero PK 31 znowu wybił mnie z rytmu. Zagłębienia z punktem szukałem ciut za daleko przez co znowu zmitrężyłem z 10 minut. Wiedziałem już, że wszystkich punktów w limicie nie zbiorę gdyż zostało około 20 minut i 8 punktów.  Postanowiłem poszukać jeszcze PK 30 w jakimś obniżeniu terenu w lesie. Wszedł, aczkolwiek musiałem zatoczyć koło w miejscu, gdzie powinien być.

Zostało mniej niż 10 minut więc odpuściłem PK 21 i zdecydowałem gonić do głównej drogi leśnej. Jak to zrobiłem, że poleciałem na wschód zamiast na północny wschód – nie wiem do dziś. Miałem jakieś zaćmienie umysłu i przez to nadłożyłem drogi. Na tej głównej drodze, dosłownie w biegu przybiłem jeszcze PK 22, potem również w biegu 2 kolejne łatwe punkty: PK 14 i PK 12. Pędziłem ile miałem sił do mety bo wyobrażałem sobie, że lepiej nie mieć punktu, niż spóźnić się minutę. I tu był mój błąd gdyż za spóźnienie minutę było 25 punktów kary a za najtańszy nawet punkt – 100 punktów. Innymi słowy opłacało się spóźnić, jeśli była okazja podbić po drodze szybkie i łatwe punkty. Paweł – następnym razem czytaj dokładnie regulamin!

Dobiegłem mając zaliczonych 16 PK na 20 PK. Czas: 91 minut. Byli już chłopcy-biegacze ale to, że byli, nic nie znaczyło. Nie wiadomo było jakie i ile mieli punktów, w jakim czasie zrobili trasę. Fajny jest ten rogaining – biegniesz, mijasz się z kimś i aż do ogłoszenia wyników nie wiesz, kto prowadzi. Każdy mógł robić inny wariant, wystartować w innym czasie, w innym czasie wrócić.

Po godzinie czy dwóch, chowaniu się w cieniu, upieczeniu kiełbaski przy ognisku na pobliskiej łące, wypiciu soku z wodą ogłoszono wyniki. O dziwo byłem 2 na 12. Myślałem, że z tymi babolami będę poza podium a tu takie miłe zaskoczenie. Oprócz dyplomu i gratulacji dostałem termos. Miło.

Fajne te zawody. Takie bardzo rodzinne, amatorskie, kameralne. Ale przecież tak naprawdę nic więcej nie trzeba. Opłata symboliczna -20zł- nie rujnuje budżetu. Nie ma napinki na wielkie ściganie na wielkich zawodach. Jedni sobie chodzą z mapą, inni biegają. Bardzo fajne wydarzenie jako zawody i jako trening. Świetnie, że MIG - z tego co mi mówiono - po 3 latach nieobecności wrócił do kalendarza zawodów. Kolejna impreza na orientację w tym samym miejscu odbędzie się jesienią. Warto obserwować jej stronę [LINK]

Dziękuję organizatorom (Marcin Filipiak i Sławomir Juraszewski) oraz Wójtowi Gminy Garbów za świetną zabawę.

Karaka Piotr z Gdańska z „Małego Modelarza”

Krótka historia gdańskiego okrętu i jego zdobyczy 

„Piotr z Gdańska” to XV-wieczna karaka, pierwotnie francuska, znana pod nazwą „Pierre de la Rochelle” (część literatury podaje nazwę „wielka karawela”, „Peter von Rassel” lub „Peter van Rasseel”). Ten wyjątkowo duży i nowoczesny jak na owe czasy statek na 350 osób przypłynął na Bałtyk wioząc transport soli i utknął w Gdańsku zniszczony przez burzę. Właściciel miał problemy z opłaceniem naprawy dlatego mieszczanie przejęli jednostkę nadając nazwę „Peter von Danzig” – po polsku „Piotr z Gdańska”. Nazwa jest niemiecka, gdyż  ówcześnie mieszczanie pomorscy, tak jak choćby sam Kopernik, mówili częściej po niemiecku, niż po polsku. Od 1471 roku okręt zaczął pływać jako jednostka kaperska, udzielająca się w walkach Hanzy z Anglią. Dla niezorientowanych wyjaśnię, że kaprowie lub korsarze to prywatni właściciele statków mający upoważnienie od jakiegoś państwa bądź miasta na łupienie okrętów przeciwnika. Kaprami na „Peter von Danzig” dowodził sławny korsarz Paweł Beneke. Pewnie nigdy byśmy o tym okręcie nie usłyszeli, gdyby nie jego spotkanie z angielską galerą „Święty Tomasz” (wg innych źródeł „San Matteo”). Kaprowie z Gdańska 27 kwietnia 1473 roku abordażem zdobyli atakowaną jednostkę i w ładowni odkryli bardzo cenny towar. Pomiędzy precjozami znalazł się duży, prawie 2,5 metrowej wysokości obraz w formie tryptyku (trzyczęściowy) namalowany przez wczesnorenesansowego malarza niderlandzkiego Hansa Memlinga „Sąd Ostateczny”. Zgodnie z nazwą przedstawia koniec dziejów, gdy zmartwychwstali ludzie, goli jak święci tureccy są poddawani ostatecznemu i najważniejszemu egzaminowi – czy prowadzili złe, czy dobre życie. W centralnej części obrazu Święty Michał Archanioł – boski „silnoręki” w pięknej zbroi gotyckiej rozdziela zmartwychwstałych na dwie grupy. Na prawo, do niebiańskiego pałacu, na wieczny melanż idą ci dobrzy. Historycy sztuki poznali po twarzach, że nie są to randomowi dobrzy chrześcijanie, lecz „krewni i znajomi królika”, który u Memlinga obraz zamówił. Tym „królikiem” był włoski bankier Jacopo Tani, kierujący oddziałem banku Medyceuszy w Brugii. Niebo to w końcu nie plaża nudystów dlatego po drodze są ubierani, aby nie gorszyć innych Niebian. Ci, którzy wybrali ścieżkę zła idą na lewo, w piekielne czeluście, witani przez ciemnoskóre diabły. Ich się nie ubiera bo przecież nikogo już nie zgorszą – w piekle wszak są ci, którzy sami prowadzili gorszące życie. Diabły o cechach zwierzęcych ciągną nieszczęśników w ogień. Można mieć wątpliwości, jak działa waga Pana Michała, która waży dwie osoby na raz. Przyglądając się obrazowi człowiek może dojść do wniosku, że gdyby doszło co do czego, lepiej być ważonym jak ten włoski bankier Tommaso Portinari - z kimś, kto uczynił mniej dobrego i niewiele waży. Powinniśmy jednak być spokojni gdy spojrzymy w górę. Tam, nad uczciwym przebiegiem Sądu czuwa sam Jezus z Maryją, Janem Chrzcicielem i Apostołami. Piękny i straszny zarazem obraz naszej możliwej przyszłości płynął sobie z Brugii do kościoła pod Florencją. Płynął, płynął i nie dopłynął. Zdobycz została przekazana do Kościoła Najświętszej Marii Panny w Gdańsku. Obecnie poddawany jest konserwacji w Muzeum Narodowym w Gdańsku jako jeden z najcenniejszych zabytków. W roku 2027, który Gdańsk ogłosił Rokiem Memlinga Muzeum planuje ponownie udostępnić dzieło.

"Sąd Ostateczny" Hansa Memlinga

Modele kartonowe „Piotra z Gdańska”

Karaka gdańska w zasłużonym „Małym Modelarzu” pojawiła się dwa razy. Autorem pierwszego wydania (numer 3/1994) pod nazwą „Piotr z Gdańska, gdańska karawela z XV wieku” był Krzysztof Wolbek. Model jest dosyć kolorowy, rozrysowany na 4 kartonach i 2 cieńszych kartkach, bez druku dwustronnego. Tej wersji nie sklejałem. Mam go w swojej kolekcji i wygląda na bardziej uproszczony, niż wydanie późniejsze. Widać to choćby po talrepach i poszyciu dna zaprojektowanym nie z desek, a w klasyczny sposób. Cechą na plus jest dokładniejsze opisanie historii jednostki, niż w wydaniu nowszym. Model jest mały - skala 1:200.

Sklejałem wydanie drugie, numer 7-8/2005 pod tytułem „Piotr z Gdańska. Gdańska karaka z XV wieku”. Autorem opracowania jest Patryk Zuzański. Skala – 1:200. Na wstępie, zaraz pod rysem historycznym czytamy, że nowe opracowanie powstało m.in. dzięki fachowym materiałom udostępnionym przez Jerzego Litwina z Muzeum Morskiego w Gdańsku. Miałem przyjemność z doktorem Litwinem gdy przyjeżdżał do Instytutu Archeologii UMK, aby poprowadzić wykłady z historii budownictwa okrętowego dla przyszłych archeologów podwodnych. Byłem jednym z jego studentów i dobrze wspominam te zajęcia. Nie wiedziałem wówczas, że Pan Litwin zna się też bardzo dobrze na modelarstwie. Jest między innymi autorem książki o budowie modeli żaglowców.

Model postanowiłem rozpocząć z kilku powodów. Próbowałem już budować żaglowce – we wczesnej młodości zabierałem się za „Mayflowera”, za „Victory”, chyba też za „Cutty Sarka”. Za każdym razem poległem. Tym razem postanowiłem wyrównać rachunki. Model wydawał się pracochłonny, ale też nie nazbyt rozbudowany. Tylko 4 kartki na kartonie, 3 na cienkim papierze. Nie za dużo. Zachęcał druk dwustronny żagli, burt i kilku innych elementów. Części wydawały się schludne, komputerowo zaprojektowane, o cienkiej kresce, bez przesunięć kolorów. Karton jeszcze stosunkowo nowy i biały a zatem nie powinno być problemów z jego rozdwajaniem się. Cieszyła, ładna, brązowo-żółta kolorystyka. Nie ma na tym okręcie żadnej kolorowej pstrokacizny występującej na innych starych żaglowcach. Pewnie to zgodne z prawdą historyczną, ale w moim odczuciu szpeci. Modeli z warsztatu kreślarskiego Patryka i Lecha Zuzańskich – jeśli się nie mylę rodziny wybitnego modelarza gdańskiego, który zginął tragicznie w wypadku samochodowym, gdy wracał z zawodów modelarskich wioząc kolejny sukces. Nie sklejałem jeszcze niczego od Zuzańskich i nie wiedziałem, jak ze spasowaniem części, czego się po tych modelach spodziewać.  

Martwiły rzeczy trzy: po pierwsze widoczna na pierwszy rzut oka mała ilość rysunków montażowych, po drugie poszycie dna z długich klepek, które jak mniemałem będzie wyglądało bardziej realistycznie ale sprawi problem przy montażu. Po trzecie drobniutkie części kartonowe przy olinowaniu – bloczki i jufersy.

Przebieg budowy – na co zwrócić uwagę i gdzie są „miny”

Szkielet kadłuba – model zdenerwował mnie już na samym początku, w momencie, gdy wyczytałem, że szkielet kadłuba powinien być naklejony na karton grubości 2mm. Po co aż 2 mm dla modelu długości ledwie 22 cm zamiast zwyczajowego 1mm grubości? Nie wiem do dziś. 

Poszycie kadłuba – To trzeba zrobić uważnie i dokładnie. Karaka ma poszycie karawelowe, na styk,  nie na zakładkę jak w konstrukcjach wcześniejszych. Przystępując do budowy uważałem, że tzw. podposzycie to nowomodna fanaberia i nie będę go robił. Zrobiłem zgodnie z instrukcją, czyli deski przyklejane do wręg na styk, pomiędzy nie wklejałem od spodu brązowe paski łączące. Wyszło jakoś, ale właśnie - JAKOŚ. Miejscami ujawniły się szpary, zostały mi też dwie krótkie deski 9L i 9P, których nigdzie nie przykleiłem. Powinny być zapewne pod rufą. Czasem widać efekt „krowich żeber”. Niestety instrukcja nie wspomina, że warto zrobić podposzycie, przynajmniej w strefie dna kadłuba. Teraz już wiem, że naprawdę WARTO i następnym razem zrobię. Ogólnie zauważyłem, że projekt Patryka Zuzańskiego należy traktować jako wyjściową bazę dla autorskich metod sklejania. Postępowanie zgodnie z instrukcją, z nikłymi rysunkami, prawdopodobnie skończy się dla mało doświadczonego modelarza tragicznie. I u mnie mało brakowało, abym na tym etapie posłał kadłub do kosza. Wahałem się, ale postanowiłem dokończyć – jakkolwiek ale skończyć swój pierwszy żaglowiec. 

Kolejne części które zostały – W6a, W7a, W8a i W9a. Nie występują ani na rysunku montażowym, ani nie są opisane w tekście. To są elementy wręg, wystające ponad pokład. Ja je zwyczajnie pomalowałem na brązowo. Projektant znalazł za to miejsce aby opisać, jak skleić banalną podstawkę pod okręt.

Stępka ze stewami – też warto zrobić ją po swojemu. Postanowiłem gdzie się da unikać kartonu 2 mm. Nakleiłem te elementy na cienki karton; wnętrze wypełniłem brązową masą plastyczną, dzięki której też przy montażu do kadłuba, uniknąłem szpar.

Kasztele dziobowy i rufowy wraz z zadaszeniami – w miarę dobrze je się skleja, podobnie jak wszelkie elementy na pokładzie: szalupę, kabestan, pompy, pachołki, luki ładowni. Jest trochę zabawy z zamocowaniem oczek do want, które zrobiłem z cienkiego drutu. Została mi tekturka pod kasztelem dziobowym, część nr 3. Kolejne zbędne usztywnienie.

Maszty – można zrobić z drewna. Sam zdecydowałem swój pierwszy żaglowiec wykonać z jak największej ilości elementów z kartonu; w tym żagle i maszty. Nie jestem zwolennikiem dokupowania gotowych elementów do modelu kartonowego, gdyż zaczyna on być coraz mniej kartonowy. Maszty i reje można z powodzeniem wykonać z cienkiego kartonu z planów. Trzeba je jednak usztywnić patyczkami bądź drutem w środku (oklejonym do odpowiedniej grubości kartonem. Są tu znowu niepotrzebne elementy, białe krążki, których nie wykorzystałem: 93a, 85a, 80a, 97a, 83a. Bocianie gniazdo skleja się dobrze. Jest sporo zabawy z włóczniami i hakami, które się tam umieszcza. Drzewca wykonałem z drutu a żeleźca z kartonu. Wszystko oczywiście odpowiednio pomalowałem. Drabinka prowadząca na bocianie gniazdo została wykonana z nici usztywnionej wikolem i BCG. Sztagi z trzech skręconych nici czarnych, usztywnionych wikolem i BCG. Trzeba zadbać, aby to wszystko było odpowiednio sztywne, nie sflaczałe. Wydaje się, że sztagi również powinny mieć jufersy, jednak na rysunku generalnym tego nie ma, toteż i ja ich nie zamocowałem (a na końcu zostało mi trochę bloczków, nie wiadomo do czego).

Jufersy, wanty – tu jest dużo zabawy. Znowu mamy do czynienia z dziwnymi pomysłami, aby małe części naklejać na 2mm karton. Trzeba to obejść, np. naklejając obie strony jufersów np. na karton. Wiązania jufersów robiłem z cienkiego drutu, odpowiednio malowanego. Średnio mi to wyszło i nie jestem zadowolony z tych elementów. Tutaj też sztuką jest, aby te elementy były odpowiednio napięte. 

Bloczki i olinowanie ruchome – dużo zabawy, tym bardziej, że projektant zadania nie ułatwił. Knagowanie lin (gdzie je przywiązać) jest oznaczone bardzo nieczytelnie. Mikroskopijne bloczki o wielkości 1mmx2mm instrukcja zaleca naklejać na karton 2 mm. Absurd. Problem rozwiązałem w ten sposób, że zwinąłem brązową rurkę, lekko ją spłaszczyłem aby miała kształt i średnicę bloczka, pociąłem na 1,5mm odcinki i następnie zaklejałem je z obu stron  częściami 111a i 111b. Łatwiejsze, dużo mniej denerwujące. 

Podsumowanie

Model budowałem używając kilku rodzajów kleju: UHU Power, BCG i Wikol (Magic). Retuszowałem farbami i pastelami olejnymi. Kończąc poszczególne etapy polakierowałem matowym akrylem. Przy modelu tym, zwłaszcza przy kadłubie nakląłem się dużo i miałem nieprzychylną opinię o jego projektancie. Z czasem moja ocena stała się bardziej przyjazna i życzliwa wobec autora projektu. Owszem, instrukcja sklejania jest beznadziejnie słaba, rysunków jest mało i ogólnie wygląda to tak, jakby autor wspaniale się bawił projektując model w jakimś programie komputerowym nie wysilając jednak wyobraźni, jak to będzie wyglądało w praktyce. Jak owa młodzież do której przecież „Mały Modelarz” z nazwy jest skierowany wytnie maciupkie bloczki z 2mm kartonu, jak zrobi bez dziur poszycie kadłuba. Wady te sprawiają, że odradzam „Piotra z Gdańska” początkującym.

Tyle mojego narzekania, teraz pochwały. Model jest sklejalny i uważam, że jest ładny. Kolorystyka jest w dobrym guście. Linie cienkie i czytelne, dobry druk dwustronny. Deskowe poszycie, nawet to niezbyt udane moje wydaje mi się bardziej realistyczne, niż gdyby było zrobione tradycyjnie. Zabierając się do budowy trzeba po pierwsze: zgromadzić materiały (też rysunki, rekonstrukcje z Internetu), jak wyglądała karaka, gdzie i jak miała powiązane liny. Pomóc mogą np. Plany Modelarskie 147 „Karaka. Największy okręt XV wieku”, książki Cezary Ciesielski „Budowa modeli żaglowców dla początkujących” oraz Andrzej Karpiński i Stefan Smolis „Modele kartonowe statków i okrętów”, artykuły z miesięcznika „Modelarz” o budowie żaglowców, zwłaszcza o masztach i olinowaniu pióra Cezarego Ciesielskiego, Kazimierza Ratajczaka czy Lecha Zuzańskiego. Po drugie: trzeba przyjąć do wiadomości, że to co jest w instrukcji i to co jest wydrukowane na kartonie to punkt wyjścia. Warto w oparciu o własne doświadczenie i wiedzę modyfikować składanie poszczególnych elementów tak, aby sobie życie ułatwić a nie utrudnić. Jeśli mamy odpowiedni zasób cierpliwości, wiedzy i pozytywnego nastawienia możemy zbudować całkiem ładny żaglowiec.

Gdy model skończyłem to stwierdziłem, że podoba mi się, pomimo widocznych braków. Zbliżała się Bielska Majówka Modelarska 2025 więc zabrałem żaglowiec na wystawę. Nie było w tym roku dużo żaglowców, konkurencja nie była wielka i mój „Piotr z Gdańska” o dziwo, załapał się w konkursie na 3 miejsce podium. Warto było go skleić tym bardziej, że przy okazji rozwinąłem swoją wiedzę o budowie dawnych okrętów.

XIV Bieg Tropem Wilczym Pamięci Żołnierzy Wyklętych

Historia

Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” obchodzony co roku 1 marca poświęcony jest polskim patriotom z organizacji takich jak AK, WiN czy NSZ, którzy od 1944 roku nie chcieli pogodzić się z zajęciem kraju przez stalinowski, totalitarny i ateistyczny reżim z Moskwy wprowadzający jak deklarował „równość”, „postęp” i „demokrację”. Prowadzili działania propagandowe i walkę partyzancką ze służbami ZSRR oraz ich polskimi odpowiednikami. Data 1 marca została przyjęta na cześć Łukasza Cieplińskiego „Pług” - ostatniego prezesa polskiej niepodległościowej organizacji IV Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” (WiN) zabitego wraz z 6 towarzyszami w warszawskim więzieniu właśnie 1 marca 1951 roku. Egzekucję wykonano nocą, strzałem w tył głowy.  Pod protokołem potwierdzającym wykonanie egzekucji podpisali się: naczelnik więzienia mokotowskiego mjr Alojzy Grabicki, prokurator mjr Arnold Rak, kpt. lekarz Kazimierz Jezierski, oraz kat, st. sierż. Aleksander Drej. Ciała Łukasza Cieplińskiego do dziś nie odnaleziono. Zachowały się jednak tajne listy (grypsy) pisane z więzienia do najbliższych. W Wolnej Polsce Łukasz Ciepliński został pośmiertnie uhonorowany najwyższym odznaczeniem państwowym – Orderem Orła Białego.

Elżbieta, Jakimek_Zapart, Sny ustaną... Grypsy Łukasza Cieplińskiego z celi śmierci

Bieg

Czas: 1 marca 2026, start o 12:40, niedziela.

Miejsce: Biała Podlaska

Dystans: 5 km

Trasa: 2 pętle po centrum Białej, głównie asfalt, trochę kostki brukowej. Liczne zakręty

Pogoda: około 11 stopni, niewielki wiatr, bez śniegu, słońce, wilgotno.

Uczestnicy: 71 biegaczy (52 mężczyzn, 19 kobiet)

Numer startowy: 57

Mój czas: 00:19:43 brutto (00:19:42 netto)

Miejsce OPEN: 10 na 71

Miejsce wśród mężczyzn: 9 na 52

Wrażenia

Pogoda fajna. Czuję się dobrze. W ciągu ostatnich 2 miesięcy tej naszej wyjątkowej w tym roku pełnej zimy biegałem w miarę regularnie. Nie tak dużo kilometrów jak kiedyś, ale systematycznie. Niestety waga nadal wskazuje kilka kilo za dużo. Cóż - zobaczymy, co da się zrobić. W południe, po biegu honorowym na 1963 metry ustawiamy się na linii startu przy więzieniu w Białej Podlaskiej na ulicy Prostej. Miałem biec na długi rękaw + koszulka ale jednak jest za ciepło. Zrzucam koszulkę, zostaje tylko longsleeve. Gotowy ustawiam się w trzeciej linii.

Darek daje sygnał i lecimy. Jest nas około siedemdziesięciu. Pierwsze setki metrów powinny być spokojne. Zerkam na zegarek – tempo poniżej 4:00. Przed sobą kilka osób, tłum stopniowo rzednie. Na licznych zakrętach trasy stoją moi uczniowie. Pomagają w organizacji, kibicują, dopingują. Poznają mnie choć w stroju jestem niezbyt nauczycielskim. To miłe. Pierwszy kilometr wychodzi w 3:54. Przed sobą widzę kogoś, jeszcze kogoś i Rafała. Może dałbym radę go dogonić? Byłby świetnym pacemakerem. Minął drugi kilometr, chłopaki przede mną zamiast się przybliżać uciekają do przodu.

Dwa i pół kilometra, mija pierwsza pętla. Nieźle się czuję, ale już ten trzeci kilometr biegnę ciut wolniej. Wychodzi w 4:08. Kolejny – czwarty – w 4:06. Zwolniłem 10 sekund na kilometrze. Chwilę temu kibicujący uczeń zachęcał mnie, abym dogonił „tego białego”. Nic z tego. Widzę, że nie dogonię już nikogo. Wchodząc w ostatni kilometr słyszę od kibiców na deptaku, że jestem dziesiąty. Fajnie! Teraz aby to dowieść do mety. Oglądam się za siebie, nasłuchuję czy ktoś mnie nie zachce na końcu pożreć. Cisza za mną, cisza prze de mną. Samotność długodystansowca. Jest psychiczny komfort że ani nikt mnie, ani ja nikogo. Ostatnie setki metrów, skręt z deptaka w Prostą i już widać metę. Końcówkę przyśpieszam, aby zakończyć godnie. Dosłownie wskakuję w bramę mety. Czas ostatniego kilometra – równo 4:00. Rzeczywiście jestem 10 na 71. Czas 19:43 brutto. Średnie tempo 4:00 na kilometr. Fajny bieg. Może zacząłem ciut za szybko ale ogólnie biegło mi się dobrze.

Dziękuję organizatorom, obsłudze biegu i kibicom.

Zdjęcie: Ola Hordejuk-Gryczka

Roztoczańska Mordęga – powrót do długich tras na orientację

Piękną mamy zimę w tym roku. Tak - wiem, że się powtarzam i wiem, że zupełnie inną opinię mają na ten temat kierowcy, zwyczajni spacerowicze, osoby, którym brakuje na opał i SUP-erzy. Ale dla biegaczy, zwłaszcza tych terenowych zima jest bajkowa. Po lekko górskim biegu w Kielcach postanowiłem przeprosić się z kompasem. Niestety problemem dla orientalistów ze Wschodu jest brak długodystansowych imprez w bliskiej okolicy. Piesze maratony na orientację na 50 km i 100 km rozgrywane są w centrum lub na zachodzie Polski. Przeglądając kalendarz trafiłem na zapowiedź „Roztoczańskiej Mordęgi”. Pod Zamościem czyli niezbyt daleko. Co prawda najdłuższa trasa tylko 25 km ale za to na Roztoczu, w piękniej zimowej scenerii. Od razu przypomniałem sobie niezapomniane roztoczańskie „Skorpiony”, na których przed laty tyle razy walczyłem z różnym skutkiem. Może tu będzie podobnie? 25 km z dużą ilością punktów, w trudnych warunkach też potrafi porządnie sponiewierać. Zapisałem się. Na liście było niewiele osób, około 20 na trasę 25 km, nieco więcej na trasę 10 km i krótkie trasy dziecięco-familijne. Cóż, będzie kameralnie.

Do Zamościa dojechałem w przeddzień startu. Wieczorem mała pizza na starym mieście, nocleg w Hostelu „Starówka”. Rano wyjazd do miejsca startu – wsi Wierzchowiny. Po wpisaniu w Google okazało się, że to miejscowość z tragiczną historią. Blisko 200 jej ukraińskich mieszkańców zostało latem 1945 roku zabitych przez oddział NSZ pod dowództwem Mieczysława Pazderskiego pseudonim „Szary”. Podobno mieszkańcy ci mieli wyjątkowo antypolskie nastawienie: w czasie wojny kolaborowali z Niemcami a tuż po niej zasilili szeregi milicjantów i „uzbrojonych bandytów” (UB). Wśród „Eneszetowców”, którzy brali udział w akcji w Wierzchowinach około 1/3 pochodziło z Wołynia co w pewnym stopniu tłumaczy ich wrogość wobec osób narodowości ukraińskiej. Po akcji narodowi partyzanci byli tropieni przez silną grupę pościgową sowieckiego NKWD i zostali wystrzelani. Krew za krew, wendetta za wendettę - takie były smutne realia w okupowanej i powojennej Polsce. Czytając takie historie człowiek bardziej docenia, że żyje w czasach współczesnych. Przyjemniejsze konteksty historyczno-przyrodnicze zostały nam przekazane na odprawie. Otóż teren naszych przyszłych zmagań to dawne lasy ordynacji Zamoyskich, dziś przylegające do Roztoczańskiego Parku Narodowego. Mieliśmy w nich spotkać m.in. dawne nasypy kolejowe. Mapa w nietypowej skali 1:17500 (jeden centymetr to 175 metrów), z północą zorientowaną ukośnie miała dwie strefy. Cześć bliżej bazy to zwykła mapa do BnO z zaznaczoną przebieżnością lasów, drogami i dróżkami. Część dalsza to Lidar – mapa pokazywała głównie rzeźbę. Nie miałem pojęcia jak będzie mi się po tym biegało. 22 PK do zebrania w limicie 360 minut zapowiadało, że będzie co robić. Ubrałem sprawdzony sprzęt, ten sam co od lat. Plecak Camelbak z jedną butelką sprawdzonego Kubutka, jeden żel (nie zjedzony), spodnie zimowe Dobsomy, buty INOV-8 ze stuptutami, u góry dwie warstwy i czapka. Rękawiczki zabrałem ale niepotrzebnie. Całą drogę przesiedziały zatknięte za pasem. W plecaku obowiązkowa apteczka pierwszej pomocy, telefon, kamera sportowa, na ręku dwa zegarki: Garmin do zapisu tracka i zwykły Timex ze stoperem do nawigacji. Po raz pierwszy w życiu założyłem okulary i całą drogę w nich biegłem. Niestety w moim wieku, z moim wzrokiem bez okularów nie widziałbym na mapie poziomic ani dróg.

Przebieg trasy (symulacja wyścigu n Livelox)

Kilka minut przed 9 rano dostajemy mapy. Jakiś życzliwy zawodnik z krótszej trasy pożycza mi zakreślacz, którym planuję wariant na mapie. Uwijam się szybko bo i sygnał do startu już był, znowu jestem spóźniony minutę lub dwie. Po wyjściu z bazy od razu skręcam w prawo, do PK 23. Optymalnie by było, gdyby wszyscy robili trasę w odwrotnym kierunku, wtedy nie czułbym presji ścigania. Coś takiego może niepotrzebnie wyeksploatować siły, daleko przed metą. Niestety, przed sobą widzę dwóch chłopaków. Wybrali ten sam wariant, co ja. Trudno. Równocześnie dobiegamy do PK 23 ustawionego za przydrożną kapliczką. Punkt łatwy - podbijamy kartę i lecimy dalej. Wychodzę na prowadzenie ale chłopaki są niedaleko za mną.

Kolejny na mapie PK 13 wchodzi łatwo, podobnie następny PK 16. Punkty mają charakter zawieszanych, szmacianych lampionów  z perforatorem - nie biało czerwonych kartek przybijanych na drzewie. Nie są jakoś szczególnie poukrywane. Brak liści na drzewach oraz kontrastujący z bielą i szarością czerwony kolor sprawiają, że często widać je z odległości 100 metrów. Pod względem nawigacyjnym początek trudny nie jest. Co innego teren. Wyjeżdżona droga dawno się skończyła. Teraz brniemy przez mokry, ciężki śnieg powyżej kostki. Temperatura około zera stopni. Biegać od biedy się da, ale nawet trucht pochłania dużo energii. Już widzę, że zawody będą bardzo wytrzymałościowo-siłowe, nie szybkościowe. Wygra ten, który będzie dobrze nawigował i da radę jak najdłużej utrzymać się w biegu.

PK 17 już jest nieco trudniejszy bo położony przy mało uczęszczanej dróżce, blisko granicy Parku. Udaje się go jednak podbić bez pudła. Dalej długi przelot do PK 35. Wiem, że jestem na dobrej drodze bo są parkowe tabliczki, jest też oznaczenie biało zielonego szlaku, który pokazywano nam na odprawie. Drogi nadal ciężko przebieżne, nic tędy nie jeździło, nie ma nawet wąskich kolein. Wobec powyższego tnę na przełaj. Za 35 podbitą sprawnie myślałem, że jest droga. A guzik – to rów. Trochę nim biegnę, a trochę idę do PK 24 położonego na skraju wysoczyzny. Do tej pory jest płasko i z ciekawością czekam na bardziej urozmaicony teren. To już strefa lidarowa. W końcu widać pagórki, odbijam w prawo i zaraz na cyplu jest punkt. Lecę dalej, do PK 28 czymś co miałem nadzieję będzie drogą. Figa – znowu rów. Nic to, dobrze, że jest w terenie coś, o co można się nawigacyjnie zahaczyć. Długi przelot do PK 28 - jak zwykle w śniegu za kostkę - kończy się sprawnym podbiciem punktu. Teraz PK 31. Stoi w środku lasu, daleko od jakichś charakterystycznych miejsc, potencjalnych punktów ataku. Czuję, że może sprawić problemy. Idę, biegnę po rzeźbie, wzdłuż wysoczyzny. Trzeba się wbić w dróżkę w lewo. Tylko która to będzie? Wbijam się myśląc że to ta. Mija 200 metrów, patrzę w lewo. Nic nie ma. Chyba przestrzeliłem. Dobra, to wracam do wysoczyzny, chcę namierzyć zakręt, w którym wyniesienie skręca na południe. To będzie punkt ataku. Tak robię i znajduję punkt. Trochę tu straciłem ale nie za dużo, może 10 minut. 

Kolejny obiekt do zdobycia to PK 31. Położony przy narożniku pola a zatem łatwy. Potem długi przelot do PK 33, położonego niedaleko gospodarstw. W końcu pojawiają się wyjeżdżone drogi. Dawno ich nie widziałem, aż dziwnie lekko się biegnie. Punkt wchodzi łatwo. Teraz dalej - o nieba - wyjeżdżoną drogą, na czternastkę. Punkt 14 położony na skraju lasu, niedaleko budynku. Powinien być łatwy, tylko te gęstwinki w pobliżu niepokoją. Niepotrzebnie, punkt problemów nie sprawił. Wracając od niego spotykam chłopaków, dawnych znajomych. Wygląda na to, że są kilkaset metrów za mną - o ile robią ten sam wariant. Zatem muszę biec, nie dać się wyprzedzić. Wracam trochę dookolnym wariantem do wyjeżdżonej drogi i z niej wbiegam na PK 26, uczepiony przy jakiejś kapliczce. Znowu długi przelot, do PK 25. Wygląda łatwo bo przy jakimś gospodarstwie (leśniczówka?). Droga jest ujeżdżona, nic tylko biec. Łatwo napisać. To brniecie w śniegu nieźle mnie już wymęczyło. Nogi są jakieś ciężkie, buty się ślizgają. Walczę z sobą by biec, jakkolwiek. 

Po łatwym i szybkim podbiciu PK 25 namierzam się na PK 32 – punkt, którego najbardziej się obawiałem. Położony w samym środku lasu, daleko od potencjalnych punktów ataku. „Jak tu wylecę w kosmos to będę się namierzał drugi raz przez kolejne pół godziny” - pomyślałem. Od gospodarstwa wracam kawałek i skręcam w prawo. Droga? Nie, znowu rów. Ledwie widoczny w lesie, ale jest. Brnę wzdłuż. Dobra nasza, jest drugi rów dochodzący z lewej, potem jest też zakręt. Teraz 100  metrów i powinna być ścieżka prowadząca na punkt. Oto i jest, nawet coś nią jeździło. Może quad? Wkrótce jest i PK 32. Uff.., udało się.

Z PK 32 do PK 18. Tu może być ciężko ale pomagają mi tropy innych biegaczy. Z ich pomocą docieram na PK 18, potem bez problemów PK 27. PK 34 położony jest na skraju lasu, przy myśliwskiej ambonie. Bieg ostatkiem sił, skrajem pola, gdzie nierówne bruzdy wykręcają stopy na wszystkie strony, to istna mordęga. Tak, „Mordęga” to dobra nazwa na te zimowe zawody. Znowu trochę idąc, trochę truchtając docieram do narożnika pola i stamtąd atakuję PK 15. Skutecznie. Kolejny, PK 29 położony jest na skraju lasu, niedaleko narożnika. Namierzenie go to tylko formalność, aby tylko utrzymać bieg. Jakikolwiek bieg. Na szczęście sporo ludzi tu już było, pod nogami widzę coś, co przy odrobinie dobrej woli nazwać można wydeptaną w śniegu ścieżką. Jest coraz lepiej, coraz łatwiej, coraz bliżej bazy.

Podbijając PK 29 zauważyłem zgubioną kartę startową uczestnika trasy TP 10. Zabieram ze sobą z myślą, że przekażę sędziemu. Tymczasem konstatuję, że mam już 19 podbitych PK, zostały ostatnie trzy. Wyglądają na łatwe. Wszystko to uskrzydla, skłania do wykorzystania resztki sił. Dopijam ostatnie łyki z Kubutka. Żelu nie ruszam, już zbyt blisko mety. PK 20 położony jest wśród pagórków, blisko głównej drogi. Nie ma problemów aby tam trafić, tym bardziej, że jest to niego wydeptana autostrada. Biegnąc dalej, do PK 12 widzę po prawej bazę – cóż za piękny, wytęskniony widok. Zostały ostatnie setki metrów. Dwunastka bez problemów, na deser PK 11 – ładnie położony punkt w podmokłym terenie, nad jakimś lokalnym ciekiem. Mijam się tu z uczestnikami krótszych tras, bliskość mety uskrzydla.

Dobiegam do bazy - szkoły w Wierzchowinach po 4 godzinach i 14 minutach od sygnału startowego. Po oddaniu karty jest jeszcze chwila niepewności bo sędzia nie może się u mnie dopatrzyć podbitego PK 23. Zaniepokojony sprawdzam kartę, niemożliwe, przecież to ten pierwszy punkt, za kapliczką, pamiętam jak go podbijałem w towarzystwie dwóch kolegów. Wszystko się wyjaśnia pozytywnie. Jestem... pierwszy! Myślałem, że będę wysoko bo większość trasy przebiegłem i nie zrobiłem większych nawigacyjnych błędów. Jednak pierwsze miejsce mile zaskakuje. Kolejny zawodnik, Karol Galicz z Warszawy (Bielański Klub Sportowy „Wataha”) przybiegł ok 20 minut później. W sumie trasę 25 km ukończyło 14 osób, z których kompletem 22 punktów może się pochwalić 9 osób.

Wrażenia

Było dobrze, nadspodziewanie. Jadąc myślałem, że będzie krócej i łatwiej. Tymczasem nasyciłem się w pełni szukaniem tych 22 punktów i porządnie sponiewierałem w mokrym śniegu. Spodziewałem się też pagórków, jarów i wąwozów jak na „Skorpionach” w Krasnobrodzie, w Batorzu. Tu było jednak płasko. Fajnie, że oprócz przedstawiciela „starej gwardii” – Hiubiego, który kiedyś organizował Rajdy Dolnego Sanu i z którym przyjemnie było znowu porozmawiać po latach – nikt mnie tu nie znał. Nie miałem ciśnienia na nic. Nie jechałem tu jako faworyt. Ostatnie moje zawody na orientację były 5-6 lat temu. Cieszę się, że nadal radzę sobie z mapą i kompasem, tylko siły już nie te. Już orienterskiej setki nie przebiegłbym na pewno. Sprawdziły się okulary na nosie. Zawody w Wierzchowinach okazały się bardzo i przyjemne i dla mnie szczęśliwe. Organizacja w porządku, mapy porządne, ciekawe, zaktualizowane. Atmosfera miła. Warto tu przyjeżdżać częściej.

[LINK] do Livelox

[LINK] do krótkiego filmu na YT

[LINK] do listy wyników

[LINK] do strony organizatora